Nazwa wydawnictwa:

Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

ISBN:

978-83-68187-51-9

Rok wydania:

2025

Opis:

Zmiany zachodzące w handlu światowym kształtują się pod wpływem wielu czynników o charakterze wewnętrznym lub zewnętrznym względem kraju uczestniczącego w wymianie. Wraz z postępującymi procesami integracji gospodarczej szczególnego znaczenia nabierają te ostatnie, kształtujące się na płaszczyźnie instytucjonalnej i polegające głównie na tworzeniu nowych porozumień handlowych lub pogłębianiu współpracy w ramach już istniejących stref preferencyjnego handlu. Ich rosnące znaczenie jest determinowane problemami w wypracowaniu konsensusu w kwestii liberalizacji handlu międzynarodowego na forum WTO. Trudności negocjacyjne na poziomie multilateralnym uwidaczniają się od Rundy Doha, zapoczątkowanej w 2001 roku. W Rundzie, w której uczestniczyły 153 państwa osiągnięcie kompromisu akceptowanego przez wszystkie zaangażowane strony okazało się niemożliwe, a co za tym idzie nie uzyskano porozumienia wieńczącego Rundę, nie tylko jak pierwotnie planowano do 2005 roku, ale i przez kolejnych 15 lat. W ten sposób alternatywą dla multilateralizmu stają się regionalne porozumienia handlowe. Ich rolę w rozwoju handlu regionalnego i światowego docenia się zwłaszcza w odniesieniu do sektora rolnego, który jest szczególnie trudnym i często prowadzącym do konfliktów w międzynarodowych stosunkach gospodarczych obszarem negocjacji na forum WTO (Pawlak, 2013). Badania Granta i Lamberta (2008) wskazują, że po utworzeniu stref preferencyjnego handlu wymiana produktami rolnymi krajów członkowskich takich ugrupowań, jak Unia Europejska (UE), Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (NAFTA), Wspólny Rynek Południa (MERCOSUR), Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), Strefa Wolnego Handlu Australia-Nowa Zelandia (CER) i Andyjski Wspólny Rynek (Pakt Andyjski) zwiększyła się około 72% w porównaniu z 27-procentowym wzrostem handlu w sektorze towarów przemysłowych.

Według danych WTO z 2025 roku na świecie funkcjonuje około 375 regionalnych porozumień handlowych (regional trade agreements – RTA), a znaczna ich liczba jest jeszcze negocjowana lub czeka na ratyfikację. Dla porównania w 2020 roku było ich 310, co świadczy o dynamicznym, ponad 15-procentowym wzroście liczby aktywnych RTA. Ich aktywnym uczestnikiem jest Unia Europejska, która w ramach RTA zacieśnia swoją współpracę nie tylko z krajami wysokorozwiniętymi (USA, Japonia, Kanada), ale również z państwami, które uznaje się za „koła napędowe globalnej gospodarki” (Wietnam, Indie, MERCOSUR).